नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीकी कप्तान तथा देशको गौरव, सावित्रा भण्डारी (साम्बा) अहिले जीवनकै सबैभन्दा कठिन संघर्ष सामना गरिरहेकी छन्। मैदानमा देशका लागि निरन्तर शतप्रतिशत दिने उनी आज गम्भीर चोटका कारण उपचारको लागि सार्वजनिक सहयोगको अपिल गर्न बाध्य भएकी छिन्।

यो केवल व्यक्तिगत पीडा मात्र होइन, यो राष्ट्रको खेल प्रणालीमाथिको गम्भीर प्रश्न हो। सावित्राको घुँडामा एसीएल ग्राफ्ट र एमसिएलमा गम्भीर चोट लागेको छ र पुनः जटिल शल्यक्रिया आवश्यक छ। यसअघि उनको उपचार उच्चस्तरीय अस्पताल एस्पेटार, कतारमा गरिएको थियो। जहाँबाट उनी सफल पुनरागमन गर्दै मैदान फर्किएकी थिइन्। यसपटक अवस्था फरक छ।

राष्ट्रिय टोलीको कप्तान, जसले इजरायलदेखि फ्रान्ससम्म देशको प्रतिनिधित्व गरेकी छन्, आज उपचार खर्च जुटाउन आम नागरिकसँग सहयोग माग्नुपर्ने स्थिति किन आयो? के यो जिम्मेवारी खेलाडीको मात्र हो?
नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) ले विगतमा उपचार व्यवस्थापन गरेको थियो। तर यसपटक प्रशासनिक सहयोग गर्न नसकिने जानकारी दिइएको छ। नगद सहयोगको प्रस्ताव भए पनि सम्पूर्ण प्रक्रिया खेलाडी आफैंले गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

राष्ट्रिय झण्डा बोकेर खेल्ने खेलाडीको स्वास्थ्य सुरक्षाको ग्यारेन्टी कसले लिने?

जब कुनै खेलाडी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा देशको प्रतिनिधित्व गर्छ, उसले केवल क्लबको होइन, राष्ट्रको सम्मान बोकेको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा गम्भीर चोट लाग्दा उपचारको सम्पूर्ण जिम्मेवारी सम्बन्धित संघ र सरकारले लिनु नै पर्छ। यदि राष्ट्रिय टोलीको कप्तानले नै ८० हजार अमेरिकी डलर जुटाउन सार्वजनिक अपिल गर्नुपर्छ भने, भोलिका युवा खेलाडीहरूको अवस्था के होला? खेल नीति, स्वास्थ्य बीमा प्रणाली, आपतकालीन उपचार कोष यी सबै संरचना कागजमा मात्र सीमित रहने हो भने त्यसको अर्थ के रहन्छ?

सरकार र सरोकारवालाको भूमिका

नेपाल सरकार, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र सम्बन्धित संघहरूले दीर्घकालीन खेलाडी सुरक्षा कोष स्थापना गर्नुपर्छ।

• पूर्ण स्वास्थ्य बीमा र आपतकालीन उपचार कोष राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीका लागि।

• उच्चस्तरीय उपचारको ग्यारेन्टी आवश्यक परे विदेशमा उपचारको सुविधा।

• खेलाडीको सम्मान र रोजगारीको सुनिश्चितता चोटपटक वा अन्तर्राष्ट्रिय खेलबाट फर्किएपछि दीर्घकालीन रोजगारी वा सामाजिक सुरक्षा।

• संरचनागत नीति र पारदर्शिता संघ र खेलाडीबीच स्पष्ट प्रक्रिया, आर्थिक र प्रशासनिक सहयोग सुनिश्चित।

खेलाडीले देशका लागि पसिना बगाउँदा राष्ट्रले उनीहरूको भविष्य सुरक्षित गर्ने जिम्मेवारी लिनुपर्छ। भावनात्मक समर्थनभन्दा नीतिगत परिवर्तन आवश्यक सामाजिक सञ्जालमा सहानुभूति देखाउन सजिलो छ। तर नीति र संरचना सुधार नगरेसम्म यस्ता घटना दोहोरिन्छन्।

सावित्रा भण्डारी आज संघर्ष गर्दैछिन्, तर यो संघर्षले एउटा ठूलो बहस जन्माएको छ राष्ट्रिय खेलाडीले उपचारका लागि हात फैलाउने कि राष्ट्रले उनीहरूको हात समाउने? आज आवश्यक केवल आर्थिक सहयोग मात्र होइन, स्पष्ट नीतिगत प्रतिबद्धता पनि हो। सावित्रा जस्ता खेलाडीहरूले देशलाई गौरव दिलाएका छन्।

अब राष्ट्रले पनि उनीहरूको सुरक्षा र सम्मान सुनिश्चित गर्नुपर्ने समय आएको छ। थाकेका हुन सक्छन्, तर हारेकी छैनन्। राष्ट्रले साथ दिए, उनी फेरि नेपालको जर्सीमा मैदान फर्कनेछिन्।

मदन सिंह भाट
युवा नेता र खेलकुद विश्लेषक