​काठमाडौँ।अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकता (बर्थराइट सिटिजनसिप) सीमित गर्ने प्रयास फेरि अघि बढाएका छन्। सर्वोच्च अदालतले जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने उनको अघिल्लो प्रयासलाई अस्वीकार गरेको केही साता नबित्दै उनले बिहीबार दुई नयाँ कार्यकारी आदेश जारी गरेका हुन्।

​ओभल अफिसमा बोल्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले जन्मसिद्ध नागरिकताको १५० वर्ष पुरानो व्यवस्था अन्त्य गर्ने आफ्नो अघिल्लो प्रयासलाई सर्वोच्च अदालतले अस्वीकार गरेकोमा आलोचना गरे। अदालतको निर्णयलाई ‘खराब र अन्यायपूर्ण’ भन्दै उनले भने, “यो धेरै वर्षअघि नै हुनुपर्ने थियो, तर अहिले हामी त्यसलाई कार्यान्वयन गरिरहेका छौं। यसको असर हाम्रो देशले भोगिरहेको छ र हामी त्यसलाई अर्को तरिकाले अन्त्य गर्दैछौं।”

​नयाँ आदेशमा के छ?
​जारी गरिएका दुई कार्यकारी आदेशमार्फत ट्रम्प प्रशासनले अध्यागमन र नागरिकतासम्बन्धी नियममा कडाइ गरेको छ।

​गैरनागरिकको परिभाषा विस्तार: पहिलो आदेशले आफ्ना सन्तान जन्मसिद्ध नागरिकताका लागि योग्य नहुने गैरनागरिकहरूको दायरा बढाएको छ। आदेशअनुसार बच्चाका दुवै अभिभावक गैरअमेरिकी नागरिक भएको अवस्थामा, तीमध्ये एक जना विदेशी आतंकवादी समूहको सदस्य, विदेशी सरकारको कर्मचारी, जालसाजीमार्फत नागरिकता लिन खोजेको व्यक्ति वा संघीय कानुनअनुसार नागरिकता नपाइने अमेरिकी भूभागमा बसोबास गर्ने व्यक्ति भएमा अमेरिकामा जन्मिए पनि बच्चाले स्वतः नागरिकता पाउने छैन।

​‘बर्थ टुरिज्म’मा प्रतिबन्ध: दोस्रो आदेशले सन्तानलाई अमेरिकी नागरिकता दिलाउने उद्देश्यले गर्भवती महिला अमेरिका पुगेर बच्चा जन्माउने अभ्यास (बर्थ टुरिज्म) मा पूर्ण रूपमा रोक लगाएको छ।
​

‘बर्थ टुरिज्म’ र बहस
​ट्रम्प प्रशासनले लामो समयदेखि विशेष गरी रुस र चीनका नागरिकले यो व्यवस्थाको दुरुपयोग गर्दै अमेरिका प्रवेश गर्ने गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ। ट्रम्पले ‘बर्थ टुरिज्म’मार्फत अमेरिकामा सयौं हजार शिशु जन्मिने दाबी गरे पनि तथ्यांकले भने फरक दृश्य देखाउँछ।

​गैरदलीय अनुसन्धान संस्था माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युटका अनुसार जनगणनामा आधारित अनुमानले हरेक वर्ष यस्तो अभ्यासबाट करिब २२ हजारदेखि २६ हजार शिशु जन्मिने देखाउँछ। सन् २०२४ मा भने विदेशी ठेगाना भएका आमाहरूबाट ९ हजार ६ सय शिशु जन्मिएको सरकारी तथ्यांक छ।

​ह्वाइट हाउसका नीति विषयक उपप्रमुख तथा गृह सुरक्षा सल्लाहकार स्टेफन मिलरका अनुसार धेरै व्यक्ति पर्यटक वा आगन्तुकका रूपमा प्रवेश गरेर बच्चा जन्माउने र पछि ती सन्तानले सामाजिक सुरक्षा, मतदान अधिकारलगायतका सुविधा पाउने गरेका छन्। मिलरले अध्यागमन तथा राष्ट्रियता ऐनले राष्ट्रपतिलाई प्रवेशमा सीमा निर्धारण गर्ने अधिकार दिएकाले सोही आधारमा यो प्रतिबन्ध लगाइएको दाबी गरे।

​कानुनी पृष्ठभूमि
​ट्रम्पले सन् २०२५ मा दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेको केही दिनमै अमेरिकी संविधानको १४औँ संशोधनले सुनिश्चित गरेको जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्न कार्यकारी आदेश जारी गरेका थिए। तर, सो आदेशविरुद्ध परेको मुद्दामा सर्वोच्च अदालतले गत जुनमा ट्रम्प प्रशासनको नीति कार्यान्वयन गर्न नमिल्ने भन्दै जन्मसिद्ध नागरिकतालाई यथावत् राख्ने फैसला गरेको थियो। अदालतको उक्त फैसलापछि ट्रम्पले फरक बाटो अपनाउँदै यी नयाँ आदेशहरू ल्याएका हुन्।